Jaki ustrój ma Hiszpania oraz co warto wiedzieć o Hiszpanii przygotowując się do matury z WOS-u?
Cześć! Witam Was serdecznie na blogu Akademia WOS-u, miejscu, gdzie przygotowujemy Was do matury z wiedzy o społeczeństwie. Dziś skupimy się na Hiszpanii, jej ustroju oraz kilku kluczowych faktach, które mogą być przydatne podczas matury z WOS-u.
Informacje ogólne o Hiszpanii
- Położenie i Stolica:
- Hiszpania jest państwem położonym na Półwyspie Iberyjskim w Europie.
- Stolicą Hiszpanii jest Madryt. Ważnym miastem jest również Barcelona, stolica Katalonii.
- Język urzędowy:
- Językiem urzędowym jest hiszpański.
- Członkostwo w organizacjach międzynarodowych:
- Hiszpania jest członkiem Unii Europejskiej od 1986 roku.
- Należy do strefy Schengen od 1995 roku.
- Jest także członkiem strefy euro od 1 stycznia 1999 roku.
- Dane demograficzne i geograficzne:
- Powierzchnia: około 506 tysięcy kilometrów kwadratowych (większa niż Polska).
- Ludność: około 48 milionów (więcej niż Polska).
Ustrój polityczny Hiszpanii
- Monarchia parlamentarna:
- Hiszpania jest monarchią parlamentarną, co oznacza, że król pełni głównie funkcje ceremonialne.
- Monarchą Hiszpanii jest król, którego władza jest ograniczona przez konstytucję i parlament.
- Parlament:
- Hiszpański parlament, znany jako Kortezy Generalne, jest dwuizbowy i składa się z Kongresu Deputowanych oraz Senatu.
- Kongres Deputowanych liczy od 300 do 400 członków wybieranych na cztery lata w wyborach powszechnych, wolnych, równych, bezpośrednich i tajnych.
- Senat jest izbą reprezentacji terytorialnej, gdzie z każdej prowincji wybiera się czterech senatorów. W przypadku wysp takich jak Gran Canaria, Majorka i Teneryfa wybiera się po trzech senatorów, a z mniejszych wysp po jednym senatorze.
- System rządów:
- Hiszpania ma system parlamentarno-gabinetowy, co oznacza, że rząd jest odpowiedzialny przed parlamentem.
- System partyjny:
- W Hiszpanii funkcjonuje system wielopartyjny z tendencją do systemu dwóch partii dominujących: Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej oraz Partii Ludowej.
- Istotne są również partie regionalne, takie jak Nacjonalistyczna Partia Basków oraz Republikańska Lewica Katalonii.
Historia i jej wpływ na obecny ustrój
- Rządy generała Francisco Franco:
- Przez 40 lat Hiszpania była rządzona przez generała Francisco Franco, który dążył do stworzenia państwa katolickiego i patriotycznego.
- Jego rządy miały charakter autorytarny, a w niektórych aspektach totalitarny, z silnym naciskiem na religię katolicką i prześladowanie mniejszości seksualnych oraz ruchów autonomistycznych.
- Transformacja ustrojowa:
- Po śmierci Franco w 1975 roku, Hiszpania przeszła transformację ustrojową, która zakończyła się uchwaleniem konstytucji w 1978 roku. Na jej mocy ustanowiono monarchię parlamentarną.
- Konstytucja z 1978 roku:
- Uchwalona konstytucja wprowadziła system parlamentarny z dwuizbowym parlamentem oraz określiła rolę króla jako najwyższego reprezentanta państwowego z funkcjami głównie ceremonialnymi.
- W konstytucji określono także zasady dziedziczenia tronu, które preferują linię męską i starszą.
Ciekawostki
- Regiony autonomiczne:
- Hiszpania składa się z różnych regionów autonomicznych, takich jak Katalonia i Baskonia, które mają pewien stopień samodzielności.
- Organizacja ETA:
- ETA (Euskadi Ta Askatasuna, czyli Baskonia i Wolność) to organizacja terrorystyczna działająca na rzecz niepodległości Baskonii. Powstała ona w czasie rządów Franciso Franco.
- Rządy mniejszościowe:
- Przez długi okres w Hiszpanii istniały rządy mniejszościowe, które nie miały większości parlamentarnej. Od 2020 roku sytuacja uległa zmianie na korzyść rządów większościowych.
Podsumowanie
Hiszpania to fascynujące państwo z bogatą historią i specyficznym ustrojem politycznym. Przygotowując się do matury z WOS-u, warto znać te podstawowe informacje, które mogą pojawić się na egzaminie. Mam nadzieję, że ten wpis był dla Was pomocny i ułatwi Wam naukę. Jeśli macie jakieś pytania, zapraszam do komentowania i odwiedzania naszej strony akademiawosu.edu.pl, gdzie znajdziecie więcej materiałów do matury z WOS-u 2025.
Do zobaczenia w kolejnym wpisie!
