Zbiór zadań maturalnych z WOS-u na maturę 2027

Spis treści

Wstęp. Dlaczego ten zbiór jest inny

Zbiorów zadań z wiedzy o społeczeństwie jest na rynku sporo. Większość powstaje tak samo: autor przegląda stare arkusze, wybiera tematy, które wydają mu się ważne, i pisze do nich pytania. Niestety rezultat jest przypadkowy. Jedne zagadnienia powtarzają się kilka razy, a innych nie ma wcale.

My robimy odwrotnie. Punktem wyjścia jest dla nas podstawa programowa. Najpierw rozpisujemy wszystkie wymagania szczegółowe obowiązujące na maturze z WOS-u, a dopiero potem układamy zadania tak, żeby każde zadanie odpowiadało konkretnemu punktowi.

Każde zadanie ma adres w podstawie programowej

W kluczu odpowiedzi, nad zasadami oceniania każdego zadania, znajdziesz szare pole zaczynające się od słów „Wymaganie z podstawy programowej. Zdający:”, a po nim dosłowny cytat z dokumentu Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Dzięki temu możesz wykorzystać zbiór na trzy sposoby, których nie oferują standardowe zbiory zadań:

1. sprawdzić, czego naprawdę nie umiesz. Jeżeli tracisz punkty w zadaniach 14, 15 i 16 z działu Socjologia, wiesz nie tylko, że słabo idzie Ci socjologia, ale że nie opanowałeś wymagań dotyczących kapitału społecznego i ruchliwości społecznej;
2. wrócić do właściwej lekcji. Wymaganie z podstawy jest wspólnym adresem dla zadania, notatki i nagrania na naszej platformie, więc powtórka trafia dokładnie w lukę;
3. zaplanować naukę. Zamiast przerabiać cały dział, planujesz przerobienie konkretnych wymagań, z którymi sobie nie radzisz.

Ile tu naprawdę jest materiału

Zbiór zawiera 100 autorskich zadań ułożonych w cztery działy odpowiadające strukturze wymagań egzaminacyjnych. Liczba zadań głównych nie oddaje jednak objętości pracy, bo prawie każde zadanie dzieli się na podzadania, tak jak w arkuszu CKE.

To objętość ponad ośmiu pełnych arkuszy maturalnych. Rozwiązanie całości w warunkach egzaminacyjnych zajęłoby około 24 godzin.

Materiały źródłowe

W przeważającej części teksty autentyczne, tak jak na maturze: fragmenty Konstytucji RP i ustaw, umów międzynarodowych, orzeczeń trybunałów, encyklik, prac Webera, Durkheima, Putnama, Hofstedego i Berry’ego, a także dane GUS, CBOS, Eurostatu i Banku Światowego. W działach stosunków międzynarodowych i prawa dodatkowo dziewięć map i schematów do uzupełnienia.

Czym jest czasownik operacyjny?

Najczęstszą przyczyną utraty punktów na maturze z WOS-u nie jest brak wiedzy, tylko odpowiedź na inne pytanie niż zadane. Zdający wie, o co chodzi w temacie, ale wykonuje inną czynność, niż nakazuje polecenie: opisuje, zamiast rozstrzygać; wymienia, zamiast wyjaśniać; podaje przykład, zamiast podać różnicę.

Czasownik otwierający polecenie, czyli tak zwany czasownik operacyjny, jest instrukcją. Określa, co dokładnie musi znaleźć się w odpowiedzi, żeby egzaminator mógł dać Ci punkt.

Cztery najczęstsze typy poleceń, czyli wybierz, podaj, rozstrzygnij oraz dokończ zdanie, stanowią ponad dwie trzecie wszystkich poleceń. Jeżeli opanujesz sposób odpowiedzi na te cztery, opanujesz większość arkusza.

Co który czasownik naprawdę oznacza

Przykład 1. „Rozstrzygnij… Odpowiedź uzasadnij”

To najczęściej gubiony typ zadania w całym arkuszu. Wygląda niewinnie, a odpowiada za największe straty punktowe, bo wymaga dwóch czynności naraz i brak którejkolwiek z nich zeruje całość.

Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.

Polecenie (0–2). Rozstrzygnij, czy społeczność kaszubska jest mniejszością narodową w rozumieniu przytoczonej ustawy. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tekstu.

Tok rozumowania krok po kroku

1. Przeczytaj polecenie przed materiałem. Wiesz wtedy, czego szukasz.
2. Zauważ słowo klucz. W przepisie stoi „spełnia łącznie”. Niespełnienie choćby jednej przesłanki przesądza sprawę. Twórca zadania umieścił to słowo celowo.
3. Sprawdź przesłanki po kolei. Przodkowie od ponad stu lat: spełnione. Utożsamianie się z narodem zorganizowanym we własnym państwie: niespełnione.
4. Rozstrzygnij jednym słowem i napisz je osobno, na początku.
5. Uzasadnij, przywołując tę konkretną przesłankę, która nie jest spełniona.

Odpowiedź na zero punktów i dlaczego

Dlaczego zero punktów: wszystko w tej odpowiedzi jest prawdą i nic nie jest odpowiedzią na polecenie. Brakuje rozstrzygnięcia, czyli słowa „tak” albo „nie”, a uzasadnienie nie odwołuje się do żadnej przesłanki z przytoczonego przepisu. Zdający pokazał wiedzę o Kaszubach, a nie umiejętność pracy z tekstem prawnym, a to drugie było przedmiotem sprawdzenia.

Odpowiedź na komplet punktów

Dział I. Socjologia

Socjologia to najobszerniejszy i najczęściej niedoceniany dział. Zdający często traktują go jako łatwy, ponieważ wiele pojęć brzmi znajomo. Tymczasem to właśnie tutaj CKE najczęściej sięga po dane liczbowe i wymaga formułowania wniosków, a nie odtwarzania definicji. W tym dziale znajdziesz zadania oparte na Weberze, Durkheimie, Tönniesie, Mead, Putnamie, Hofstedem i Berrym, a także na danych GUS, CBOS i Eurostatu.

Zadanie 1. (0–5)

Na podstawie: Platon, Fedon; K. Marks, Tezy o Feuerbachu; Arystoteles, O duszy; R. Descartes, Rozprawa o metodzie.

Zadanie 4. (0–4)

Na podstawie: G. Hofstede, Kultury i organizacje, Warszawa 2011.

Na podstawie: hofstede-insights.com

Zadanie 4.1. (0–1) Podaj nazwę wymiaru kultury, którego dotyczą tekst i tabela.

Zadanie 4.2. (0–2) Podaj po jednej cesze instytucjonalnej (dotyczącej prawa, gospodarki lub organizacji państwa) typowej odpowiednio dla społeczeństwa indywidualistycznego i kolektywistycznego.

Zadanie 4. (0–4)

Schemat. Hierarchia źródeł prawa powszechnie obowiązującego w RP

Opracowanie własne na podstawie art. 87 i 91 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późn. zm.

Zadanie 4.1. (0–2) Uzupełnij schemat, podając nazwy rodzajów aktów prawnych oznaczonych literami A–E.

Zadanie 4.2. (0–2) Wyjaśnij pojęcie luki prawnej oraz podaj nazwę sposobu jej wypełniania stosowanego w prawie cywilnym. Wskaż także gałąź prawa, w której stosowanie tego sposobu na niekorzyść jednostki jest zakazane, i podaj nazwę zasady, z której zakaz ten wynika.

Luka prawna i sposób jej wypełniania:

Gałąź prawa i nazwa zasady:

Dział IV. Stosunki międzynarodowe

To jedyny dział, w którym można stracić punkty za nieznajomość mapy. CKE regularnie zamieszcza mapy polityczne i wymaga rozpoznania państw, a tej umiejętności nie ćwiczy się na lekcjach WOS-u niemal wcale. Dlatego w tym dziale znajdziesz sześć map: zmiany po 1989 r., rozszerzenia NATO, integrację europejską, Trójmorze, region Wielkich Jezior Afrykańskich i rozpad Jugosławii.

Zadanie 1. (0–5)

Na podstawie: J.S. Nye, Soft Power. Jak osiągnąć sukces w polityce światowej, Warszawa 2007.

Zadanie 1.1. (0–1) Podaj nazwę zdolności państwa opisanej w trzecim ze wskazanych w tekście sposobów.

Zadanie 5. (0–6)

Mapa. Rozszerzenia Sojuszu Północnoatlantyckiego w Europie

Opracowanie własne na podstawie danych Natural Earth oraz [www.nato.int](https://www.nato.int). Mapa nie obejmuje wszystkich członków Sojuszu.

Zadanie 5.2. (0–2) Na podstawie mapy oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.

Klucze odpowiedzi

Poniżej znajdziesz zasady oceniania i przykładowe rozwiązania do wszystkich 314 poleceń, w kolejności działów. Przy każdym zadaniu, nad zasadami oceniania, umieszczono szare pole z dosłownym cytatem wymagania z podstawy programowej, które to zadanie sprawdza.

Jak korzystać z klucza

Sprawdzaj się dopiero po rozwiązaniu całego działu. Przy każdym zadaniu zapisz liczbę zdobytych punktów, a przy tych, w których zdobyłeś mniej niż połowę, przepisz cytat wymagania z podstawy programowej. Po czterech działach powstanie z tego gotowa lista tematów do powtórki, uporządkowana według dokumentu, na podstawie którego CKE układa arkusz.

Klucz odpowiedzi do działu I. Socjologia

Zadanie 1. (0–5)

Zasady oceniania

1.1. (2 p.) A – dualizm platoński; B – hylemorfizm (koncepcja arystotelesowska); C – dualizm kartezjański; D – koncepcja marksistowska; E – naturalizm ewolucjonistyczny. 2 p. – pięć lub cztery poprawne; 1 p. – trzy poprawne; 0 p. – pozostałe odpowiedzi.

1.3. (1 p.) Punkt za poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem. Samo rozstrzygnięcie – 0 p.

Zadanie 2. (0–5)

2.1. (1 p.) Zoon politikon (istota polityczna, społeczna). Uznaje się także zapis „dzoon politikon”.